โครงการ การศึกษาปัจจัยทางการค้าที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ: กลยุทธ์การดำเนินธุรกิจของกลุ่มบริษัทอาหารแปรรูปพิเศษ

หัวหน้าโครงการ: นงนุช จินดารัตนาภรณ์
ระยะเวลา: สิงหาคม 2567 – กรกฎาคม 2568

หลักการและเหตุผล (Introduction)

บริษัทอาหารแปรรูปพิเศษมีบทบาทสำคัญต่อสุขภาพของผู้บริโภค ในด้านหนึ่งอาหารแปรรูปพิเศษสามารถเพิ่มการเข้าถึงอาหารได้สะดวก ราคาถูก มีอายุการเก็บรักษาได้นาน และอาจช่วยลดภาวะขาดสารอาหารของคนได้ แต่อีกด้านหนึ่งอาหารแปรรูปพิเศษมักมีปริมาณน้ำตาล ไขมัน และโซเดียมสูง ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดโรคไม่ติดต่อ เช่น โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคมะเร็งในผู้ใหญ่และเชื่อมโยงกับกลุ่มอาการเมตาบอลิกในวัยรุ่น และภาวะไขมันในเลือดผิดปกติในเด็ก ข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินงานของบริษัทอาหารฯ เป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญ เพราะข้อมูลที่ได้มานั้นสามารถทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องแสวงหาแนวทางรับมือการดำเนินงานของบริษัทอาหารฯ ดังกล่าว และทำให้ประชาชนในประเทศของตนมีสุขภาพที่ดีขึ้นได้

วัตถุประสงค์

1. เพื่อศึกษากลยุทธ์การดําเนินธุรกิจของกลุ่มบริษัทอาหารแปรรูปพิเศษในประเทศไทย
2. เพื่อให้ข้อเสนอแนะในการวางแผนหรือแนวทางการรับมือกับกลุ่มบริษัทอาหารแปรรูปพิเศษในประเทศไทย

บริษัทอาหารแปรรูปพิเศษ 15 บริษัท

วิธีการดำเนินการ (Methods)

วิธีการศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ได้แก่ การวิจัยเชิงเอกสาร (documentary research) ด้วยการทบทวนและวิเคราะห์เอกสารและข้อมูลที่เกี่ยวข้องของบริษัทอาหารฯ ทั้งบริษัทข้ามชาติและบริษัทของประเทศไทย รวมทั้งบริษัทในเครือที่มีการผลิตและจำหน่ายอาหารและเครื่องดื่มหลากหลาย และมีส่วนแบ่งจากการขายและส่วนแบ่งการตลาดสูงสุด ใน พ.ศ.2566 จำนวน 15 บริษัท สืบค้นข้อมูลตั้งแต่ 1 มกราคม พ.ศ.2562 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ.2567 และการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลัก ระหว่างวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ.2567 ถึง วันที่ 12 มีนาคม พ.ศ.2568 จำนวน 30 คน ได้แก่ ผู้แทนจากภาคการเมือง จำนวน 3 คน ภาครัฐ จำนวน 7 คน ภาควิชาการ จำนวน 4 คน (แบ่งเป็นภาควิชาการของภาครัฐ 3 คน และภาควิชาการของภาคเอกชน 1 คน) ภาคประชาสังคม จำนวน 7 คน ภาคสื่อมวลชน จำนวน 2 คน สมาคมจากการรวมตัวของกลุ่มบริษัทอาหารฯ จำนวน 2 คน และบริษัทอาหารแปรรูปพิเศษ จำนวน 5 คน (แบ่งเป็นพนักงานของบริษัทอาหารฯ ข้ามชาติขนาดใหญ่ จำนวน 2 คน บริษัทอาหารฯ ของประเทศไทยขนาดใหญ่ 2 คน และบริษัทอาหารฯ ของประเทศไทยขนาดเล็ก 1 คน) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์แก่นสาระ (thematic analysis) เพื่อบรรยายกลยุทธ์และผลกระทบการดำเนินธุรกิจของกลุ่มบริษัทอาหารแปรรูปพิเศษในประเทศไทย รวมทั้งข้อเสนอแนะในการวางแผนหรือแนวทางการรับมือกับกลุ่มบริษัทอาหารแปรรูปพิเศษในประเทศไทย

ผลผลิตและผลลัพธ์ที่คาดหวัง (Output and expected result)

1. หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงภาคประชาชนมีความรู้ ความเข้าใจ กลยุทธ์การดําเนินธุรกิจของกลุ่ม
2. สสส. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ข้อเสนอแนะในการวางแผนหรือ แนวทางในการรับมือกับกลุ่มบริษัทอาหารแปรรูปพิเศษใน ประเทศไทย
3. รายงานผลการศึกษา 7 กลยุทธ์ บทความวิชาการ 1 บทความ และข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย 1 ชุด

ลิงก์แนบผลผลิตโครงการ

Policy Brief